PZU a odstąpienie od umowy o roboty budowlane po obwieszczeniu dnia układowego – czy inwestor może powołać się na wcześniejsze opóźnienia?

Co do zasady po obwieszczeniu dnia układowego wierzyciel nie może opierać odstąpienia od umowy wzajemnej wyłącznie na okolicznościach, które powstały przed otwarciem PZU, jeśli sama umowa jest dalej wykonywana. Takie wcześniejsze opóźnienia i niewykonane obowiązki co do zasady wchodzą w reżim układowy, więc inwestor nie powinien ich „wyciągać” jako samodzielnej podstawy do odstąpienia już po obwieszczeniu. Inaczej może być tylko wtedy, gdy po dniu układowym doszło do nowych, aktualnych naruszeń albo spełniły się przesłanki odstąpienia związane z dalszym wykonywaniem kontraktu. Kluczowe jest więc to, czy inwestor wskazuje wyłącznie stare zaległości, czy także uchybienia powstałe już po obwieszczeniu dnia układowego.

To nie jest takie proste, bo po obwieszczeniu dnia układowego działa ochrona dłużnika i co do zasady druga strona nie może swobodnie „wyciągać” starych podstaw do odstąpienia, jeśli dotyczą one okresu sprzed otwarcia postępowania. Dużo zależy od tego, czy samo prawo odstąpienia powstało i zostało skutecznie zrealizowane jeszcze wcześniej, czy inwestor dopiero teraz chce z niego skorzystać. Jeżeli umowa jest nadal wykonywana, a inwestor tolerował dalszą realizację robót po obwieszczeniu, to jego pozycja zwykle nie jest już tak mocna, jak sugeruje. Znaczenie ma też to, czy chodzi o opóźnienia istotne, czy raczej o naruszenia, które nie przekreślają celu umowy. Sam fakt wcześniejszych opóźnień jeszcze nie daje automatycznie skutecznego odstąpienia „po czasie”. W takich sprawach bardzo dużo zależy od zapisów samego kontraktu, terminów umownych i treści korespondencji między stronami. Jeśli inwestor opiera się wyłącznie na zdarzeniach sprzed dnia układowego, to skuteczność takiego odstąpienia może być mocno dyskusyjna. Macie w umowie konkretną klauzulę, że odstąpienie przysługuje po samym przekroczeniu terminu, czy jest tam jeszcze wezwanie i dodatkowy termin?

To zwykle zależy od tego, czy inwestor chce oprzeć odstąpienie wyłącznie na okolicznościach sprzed obwieszczenia dnia układowego, czy wskazuje też nowe, aktualne naruszenia po tej dacie, bo to może robić sporą różnicę. Inwestor wyznaczał Wam już po obwieszczeniu dodatkowy termin na wykonanie tych zaległych robót?

Co do zasady samych uchybień sprzed obwieszczenia dnia układowego inwestor nie może już tak swobodnie wyciągać jako podstawy odstąpienia, jeśli umowa po tym dalej jest wykonywana i nie doszło do nowych, istotnych naruszeń już po otwarciu PZU. Kluczowe jest to, czy w oświadczeniu opiera się wyłącznie na „starych” opóźnieniach, czy wskazuje też nowe zdarzenia po obwieszczeniu.

Samo obwieszczenie dnia układowego co do zasady nie kasuje inwestorowi uprawnień wynikających z wcześniejszego nienależytego wykonania umowy. Jeżeli podstawy do odstąpienia powstały jeszcze przed otwarciem PZU, to inwestor może próbować oprzeć oświadczenie właśnie na tych wcześniejszych opóźnieniach albo zaniechaniach. Inna sprawa, czy takie odstąpienie będzie skuteczne, bo to zwykle zależy od treści kontraktu, skali naruszeń i tego, czy wcześniej nie doszło np. do akceptowania dalszej realizacji mimo wiedzy o opóźnieniach. Sam fakt, że dziś prace idą dalej, nie zamyka automatycznie drogi do odstąpienia, ale może osłabiać argument, że naruszenie miało charakter na tyle istotny, by zerwać umowę dopiero teraz. W PZU nieważne są postanowienia, które pozwalają rozwiązać umowę tylko dlatego, że złożono wniosek albo dokonano obwieszczenia, więc na to inwestor nie może się powołać. Jeżeli jednak podstawą mają być wyłącznie stare uchybienia sprzed dnia układowego, to spór zwykle idzie już nie o samą restrukturyzację, tylko o to, czy przesłanki odstąpienia naprawdę były spełnione i czy nie wygasły przez dalsze wykonywanie kontraktu. Duże znaczenie ma też to, czy inwestor wcześniej wzywał do nadrobienia zaległości i wyznaczał dodatkowy termin, jeżeli umowa albo przepisy tego wymagały. Odstąpienie ma być oparte na zapisach kontraktowych czy na kodeksie cywilnym?

Co do zasady po obwieszczeniu dnia układowego działa ochrona przed wypowiadaniem i odstępowaniem od umów z powodu zaległości lub naruszeń powstałych przed tym dniem, więc samo powołanie się przez inwestora na wcześniejsze opóźnienia zwykle nie wystarcza do skutecznego odstąpienia, jeśli umowa jest nadal wykonywana. Znaczenie ma jednak to, czy inwestor wskazuje wyłącznie dawne uchybienia, czy także nowe naruszenia już po obwieszczeniu dnia układowego.